Iako priznaje da je Tvrtko bio katolik, Bosnu smatra “srpskom zemljom”!
Milovan Milovanović (1863.-1912.) tvorac je djela “Srbi i Hrvati” (Parna radikalna Štamparija, Beograd, 1895.).
Milovan Milovanović vrlo se dobro snalazio u Haagu 1907., ali i u Rimu.
“Hrvati, kako izlazi iz Obzor-ovih umovanja, hoće da Bosna i Hercegovina budu hrvatske, ne srpsko-hrvatske, već hrvatske u užem smislu reči, ne pitajući kako će se, čijom pomoću, pod kakvim pogodbama i po koju cenu taj rezultat postići. Neka propadne makar sve drugo što je srpsko-hrvatsko, neka bude šta bude i sa Makedonijom i Starom Srbijom (Kosovo), i sa Srbijom i Crnom Gorom, Hrvatima je i to pravo, samo ako Bosna i Hercegovina zajedno sa Dalmacijom budu sakupljenje oko zagrebačkoga političkoga i kulturnoga centra. Hrvati ističu do duše u prilog tih svojih pretensija i istoriska i etnografska hrvatska prava na ove dve pokrajine. Ali u takva prava Obzor ni sam ne veruje. On ne dokazuje i ne pokušava ničim dokazivati osno vanost svojih hrvatskih prava, već poručuje nama Srbima, da mi dokumentarno dokažemo naša srpska prava na Bosnu i Hercegovinu. Obzor se tu u neku ruku i iščugjava kako Srbi prosto tvrde da su Bosna i Hercegovina srpske zemlje ne starajući se nikad da to svoje tvrgjenje i potvrde! Otvoreno i bez ustezanja da izjavimo, da nama Srbima zbilja nikada nije ni na pamet došlo, da može još potrebno biti dokazivati i to, da su Bosna i Hercegovina srpske zemlje. Za nas Srbe to je jedna od onih i onakvih istina, koje se u opšte ne dokazuju, koje bi bilo smešno dokazivati, jer blješte svojom jasnošću. Dokazivati da su Bosna i Hercegovina srpske ! Pa zašto onda ne tražiti dokaza i da smo mi Šumadinci Srbi, da su Bavarci ili Virtemberžani Nemci, da su Parižani ili Orleanci Francuzi.”
Sad ćemo vidjeti “moćne” Milovanovićeve dokaze srpstva BiH. “U Bosni i Hercegovini narod odaje poštu Sv. Savi, slavi Nemanju, silnoga cara Stefana (Dušana) i sina mu nejaka Uroša, diči se Markom Kraljevićem i Kosovskim Junacima, proklinje ubicu Vukašina i izdajicu Vuka Brankovića, peva uz gusle veličanstvenu kosovsku epopeju isto onako kao i u sred današnje Kraljevine Srbije, I ta istorija koja se očuvala u predanjima narodnim vredi daleko više no istorija što se crpe iz prašljivih povelja i kronika. čak i onih u čiju se autentičnost apsolutno ne može sumnjati, kad se tiče odregjivanja zajednica narodnih.”
Milovanović proturječi u produžetku vlastitoj prijašnjoj rečenici: “Ali i istoriski spomenici nezavisno od predanja narodnih pokazuju isto tako jasno da su Bosna i Hercegovina, izuzev jedan ne znatan severozapadni deo bosanski, uvek bile srpske zemlje. U prilog tome, mi ćemo napomenuti samo taj fakat, da Tvrtko, ban bosanski utvrdiv nezavisnost Bosne prema Ugarskoj, u granicama koje se tačno podudaraju sa današnjom okupacionom austro-ugarskom granicom (dodav im deo Hercegovine koji je pripao Crnoj Gori), proglašuje sebe god. 1377. kraljem srpskim. I taj fakat dokazuje u toliko jače, da se Bosna i tada smatrala srpskom zemljom, što je Tvrtko bio katolik.” (ovo je pak neviđena bezobraština, op T.T.)
U Bosni i Hercegovini hrvatske težnje i hrvatska akcija idu na suprot životnim interesima celokupne srpsko-hrvatske narodnosti i opštim interesima Slovenstva. Mi i opet ponavljamo ono što smo već jednom rekli, da ovakva hrvatska današnja politika vrši po sao u isto vreme i zločinački i samoubilački ! A ta nesrećna politika ima svoju osnovu u onoj, koliko kobnoj toliko i paradoksalnoj, zabludeloj misli hrvarskoj, koju je tugjinski uticaj i tugjinski interes u njih razbudio : da se u krilu srpsko-hrvatske narodne zajednice Hrvatstvo sa svojim zasebnim centrom odvaja od Srpstva. Beograd, avgust (kolovoz)1895. DR. M. Gr. MILOVANOVIĆ
(Svršetak)
